Manyezit, magnezyum okside dönüştürülmek için pişirilir (kalsinasyon): MgCO₃ → MgO + CO₂. Bu tepkimede açığa çıkan karbondioksit mineralin kendi yapısından gelir. Molekül ağırlıklarına göre 1 ton magnezyum oksit üretirken yaklaşık 1,09 ton CO₂ açığa çıkar. Bu “proses emisyonu” yakıt türünden bağımsızdır; fırın tamamen yenilenebilir enerjiyle çalışsa bile ortadan kalkmaz.
Yakıttan gelen pay
Fırınları ısıtmak için gereken enerji ikinci emisyon kaynağıdır. Kostik kalsine magnezya yaklaşık 700–1.000 °C’de, sinter magnezya 1.600 °C’nin üzerinde, ergitilmiş magnezya ise yaklaşık 2.800 °C’de elektrik ark fırınında üretilir. Sektörün büyük üreticilerinden RHI Magnesita, fırın tipine ve yakıta göre ton hammadde başına yaklaşık 1,4–5,2 ton CO₂ eşdeğeri emisyon olduğunu belirtiyor.
Azaltma yolları
- Daha temiz hammadde: Safsızlığı az ham manyezit, daha az ıskarta ve daha istikrarlı fırın işletmesi demektir.
- Enerji verimliliği ve atık ısının geri kazanılması
- Düşük karbonlu yakıtlar ve elektrifikasyon
- Geri dönüştürülmüş refrakter kullanımı: Geri kazanılan magnezya zaten pişirilmiş olduğu için yeniden proses emisyonu doğurmaz.
- Karbon yakalama: Dolaylı ısıtmalı fırınlarda proses CO₂’si yanma gazlarıyla karışmadan elde edilebilir; bu yakalamayı kolaylaştırır. Bu teknolojiler henüz pilot ve ilk ticari ölçekte.
Ballık sahamızda cevheri yıkama, triyaj ve manyetik ayırma aşamalarından geçirerek kalsinasyon tesislerine olabildiğince temiz bir hammadde ulaştırıyoruz.
Kaynak: RHI Magnesita, “Advancing Sustainable Practices in Refractories for the Cement Industry”.
